Spomenik Đurišiću bio 20 godina u Zaostru, nijesu smjeli da ga podignu

Spomenik ozloglašenom ratnom zločincu i vođi dijela četnika iz Crne Gore Pavlu Đurišiću nije uvezen u posljednjih nekoliko mjeseci već se više od 20 godina nalazio u Gornjem Zaostru gdje su ga krili mještani toga sela, saznaje Pobjeda. Sudbina spomenika ozloglašenom ratnom zločincu i četničkom vođi koji je 8. avgusta ove godine „osvanuo“ na povećem postolju za njega napravljenom na privatnom imanju, i dalje je neizvjesna i kao predmet krivičnog djela.

Nakon što je Ministarstvo kulture i medija zvanično naložilo Opštini Berane da je ukloni, bronzana statua je završila u obližnjoj Crkvi Svete mati Paraskeve. Zvanično je i dalje tu iako ima glasina da bi mogla da bude pomjerena i preseljena na drugu lokaciju.

Uslijedila je tužilačko-pravna zavrzlama gdje se prebacuje loptica ko je nadležan da zaplijeni statuu kao predmet krivičnog djela, pa će i sud možda imati problem da ga trajno oduzme. Na potezu su policija i tužilaštvo koji očigledno ne žele da uđu u crkvu ako se kip Đurišića uopšte tamo i nalazi.

ISTORIJA SPOMENIKA
S obzirom na više od dvije decenije iskustva, iako visoka skoro dva metra, ova statua će teško biti ,,pronađena“ jer očigledno ne postoji spremnost da državni organi uđu u seosku crkvu. Uostalom, ona je u okolinu Berana, prema našim saznajima, stigla još 2002. ili 2003. godine, za vrijeme Savezne Republike Jugoslavije, odnosno zajedničke države Srbije i Crne Gore – što znači da nikada nije prešla državnu granicu i da joj nije moguće ući u trag preko carinskih izvještaja sa granice.

Spomenik Đurišiću je prvi put je otkriven 2003. godine, takođe bez odobrenja nadležnih institucija, zbog čega je brzo uklonjen po nalogu tadašnjih vlasti. Do 8. avgusta ove godine, u više navrata su sljedbenici četničkog pokreta u Crnoj Gori – i šire – pokušavali da ponovo postave ovu statuu, ali bez uspjeha.

Ipak, 2013. godine je na privatnom posjedu podignut spomen-kompleks i stavljen postament za spomenik Đurišiću, koji su pripadnici Specijalne antiterorističke jedinice dva puta rušili bagerom na osnovu naredbe koja je stigla iz Ministarstva kulture.

To očigledno nije previše uticalo da tadašnji organizatori događaja kojima se veličaju četnička zlodjela – Vojvodski savjet Ujedinjenog ravnogorskog pokreta, uz pomoć nevladine organizacije „Srpska stvar“ – zastanu u svojim namjerama. Naprotiv, krenulo se još agresivnije, pa je 2017. godine Goran Kiković, tadašnji predsjednik Skupštine opštine Berane i član Odbora za podizanje spomenika, najavio podizanje čak dva obilježja Đurišiću. Ovaj profesor istorije i funkcioner Nove srpske demokratije (NSD) potpisao je inicijativu da se spomenici nađu u Gornjem Zaostru, selu u kome je bilo sjedište Đurišićevog četničkog štaba, te u centru Berana blizu postojećeg spomenika Đoku Pajkoviću, jednom od organizatora Trinaestojulskog ustanka. I tom prilikom Kiković je priznao da spomenik u beranskom selu već postoji.

Aktuelni potpredsjednik Vlade za obrazovanje, nauku i odnose s vjerskim zajednicama Budimir Aleksić (NSD) je 2019. godine sa pozicije poslanika javno pozvao tadašnju vlast da se u Beranama zvanično podigne spomenik ovom zločincu, nosiocu Gvozdenog krsta kojim ga je odlikovao lično Adolf Hitler.

I u narednih pet godina, poštovaoci Đurišića su sa dijelom sveštenika Srpske pravoslavne crkve (SPC) svake godine 8. avgusta organizovali događaje na kojima bi slavili četnički pokret i njihove vođe. Ove godine su, pak, odlučili da još jednom odu korak dalje i ponovo pokušaju da postave spomenik zločincu iz Drugog svjetskog rata. Na pritisak javnosti, Ministarstvo kulture i medija je donijelo odluku o uklanjanju statue.

Crna Gora je zakonski obavezana da spriječi podizanje spomen-obilježja licima koja su propagirala fašizam, nacizam i šovinizam, ili bila saučesnici u ratnim zločinima. Uz to, i ranije je Ministarstvo kulture upozoravalo kako bi „svaki pokušaj rehabilitacije četničkog pokreta kroz spomeničku simboliku predstavljao direktno kršenje Zakona o spomen-obilježjima i Ustava Crne Gore, koji se temelji na antifašističkoj borbi“.

Pobjeda je prva najavila ovogodišnje postavljanje spomenika osvjedočenom ratnom zločincu. Riječ je o brižljivo planiranoj akciji koju su inicirala udruženja koja baštine četničku ideologiju, uz pomoć mještana. Cilj je bio da se konačno obezbijedi šira institucionalna podrška za trajno dopuštenje da na ovaj način bude odata počast liku i djelu Pavla Đurišića.

Pobjeda