Hoće li Hašimu Tačiju biti oduzet status počasnog građanina Ulcinja?

Bivši predsjednik Kosova i nekadašnji politički lider OVK Hašim Tači danas je pred Specijalnim sudom u Hagu osuđen na 25 godina zatvora za ratne zločine. Istovremeno, oslobođen je dijela optužbi koje su se odnosile na zločine protiv čovječnosti. Presuda je prvostepena, a Tači je tokom postupka negirao optužbe i očekuje se žalbeni postupak.

Iako prvostepena, današnja presuda  je pokrenula i pitanje njegovih ranijih priznanja u regionu, među njima i statusa počasnog građanina Ulcinja, koji mu je dodijeljen prije više od 11 godina.

Tači je, zajedno sa tadašnjim premijerom Albanije Edijem Ramom, 4. aprila 2015. godine proglašen počasnim građaninom Ulcinja. Priznanja su im uručena na svečanoj sjednici povodom Dana Opštine, a ukaz je uručio tadašnji predsjednik Opštine Ulcinj Fatmir Đeka, koji je sada ministar za ljudska i manjinska prava u crnogorrskoj Vladi.

Zašto je Tači dobio priznanje?

Đeka je tada kao razloge za odluku naveo zasluge Tačija i Rame za, kako je tada saopšteno, izvanredne dobrosusjedske odnose, regionalnu saradnju i poboljšanje položaja Albanaca u Crnoj Gori.

Dan prije svečane sjednice Đeka je kazao da je odluku donio nakon konsultacija sa albanskim nacionalnim partijama. Kao jedan od interesa Ulcinja pominjani su i ekonomski i turistički odnosi sa Kosovom i Albanijom, kao i činjenica da se u tim zemljama školuje značajan broj Albanaca iz Crne Gore.

Tači je prilikom primanja priznanja zahvalio Crnoj Gori na odnosu prema kosovskim izbjeglicama tokom 1998. i 1999. godine, navodeći da je Crna Gora tada primila veliki broj ljudi sa Kosova.

Dodjela statusa počasnog građanina Ulcinja Tačiju, međutim, nije prošla bez kontroverzi.

Vijesti su tada objavile da je Skupština Opštine Ulcinj bila zaobiđena u procesu donošenja odluke i da je odluku donio predsjednik Opštine Fatmir Đeka.

Tadašnji potpredsjednik GP URA i poslanik Dritan Abazović ocijenio je da je odluka problematična jer se, prema njegovom tumačenju, Skupština Opštine nije izjašnjavala o dodjeli priznanja, iako je smatrana nadležnom za takvu odluku. Takođe je kritikovao činjenicu da, kako je naveo, nijesu bili jasno utvrđeni kriterijumi za nominaciju.

Slične kritike iznosili su i predstavnici tada opozicionih partija. Milun Zogović iz Demokratske narodne partije tada je tvrdio da je Đeka odlukom mimo zvaničnih institucija prekoračio svoja ovlašćenja.

Za vrijeme Tačijevog mandata na čelu Vlade Kosova odnosi Podgorice i Prištine bili su bliski. Crna Gora je priznala nezavisnost Kosova 2008. godine, dok su diplomatski odnosi uspostavljeni 15. januara 2010.

Tači je u više navrata javno isticao dobre odnose sa Crnom Gorom. U junu 2013. odnose dvije zemlje opisao je kao primjer dobrosusjedstva u regionu i zahvalio Crnoj Gori na podršci Kosovu i priznanju njegove nezavisnosti.

U septembru iste godine Tači se u sjedištu Ujedinjenih nacija u Njujorku sastao sa tadašnjim crnogorskim premijerom Milom Đukanovićem. Razgovarano je o produbljivanju međudržavne i ekonomske saradnje, kao i regionalnim pitanjima.

U februaru 2014. Tači je razgovarao i sa tadašnjim crnogorskim ministrom vanjskih poslova Igorom Lukšićem, pri čemu su među glavnim temama bili bilateralni odnosi, evropske integracije i politička, ekonomska, socijalna i kulturna saradnja.

Kao predsjednik Kosova, Tači je u februaru 2019. razgovarao sa predsjednikom Crne Gore Milom Đukanovićem na marginama Minhenske bezbjednosne konferencije. Zvanična stranica Vlade Crne Gore taj susret navodi među bilateralnim kontaktima na najvišem nivou.

Šta sada sa titulom počasnog građanina?

Nakon današnje presude u Hagu nameće se pitanje da li će Ulcinj preispitati odluku iz 2015. godine i Tačiju eventualno oduzeti status počasnog građanina.

O ovom pitanju se nakon današnje presude Tačiju do objavljivanja ovog teksta nisu oglašavali ni Fatmir Đeka ni Opština Ulcinj.