ZEČEVIĆ: Inicijativa opština da preuzmu državne resurse je epska glupost i opasan politički bezobrazluk

Inicijative predsjednika opština da se lokalnim samoupravama prenese upravljanje nad državnim resursima – hidroelektranama, termoelektranom, šumama, plažama, rudnicima, pa čak i vinogradima i aerodromima – predstavlja opasnu, neozbiljnu i štetnu političku avanturu bez ikakvog institucionalnog, ekonomskog ili pravnog utemeljenja.

Piše: Predrag ZEČEVIĆ, ekonomski analitičar

Takva ideja je epska glupost i politički bezobrazluk, jer zadire u same temelje državnosti, teritorijalnog integriteta i koncepta zajedničkog dobra.

Upravljanje prirodnim resursima – obala, plaže, voda, struja, ugalj, ruda, šume – svugdje u svijetu je isključiva nadležnost države. Bilo da je riječ o centralizovanim državama ili federalnim sistemima, resursi ostaju državni, a lokalne zajednice imaju udio u prihodima kroz koncesione naknade, ne i pravo da ih prisvajaju.

Kada govorimo o plažama i morskoj obali, one su, prema međunarodnim konvencijama i standardima Evropske unije, opšte dobro i moraju biti pod ingerencijom države zbog zaštite životne sredine, pristupa svih građana i integrisanog upravljanja prostorom. Prenošenje upravljanja obalom pojedinačnim opštinama otvorilo bi vrata partijskom urbanističkom haosu, zloupotrebama i komercijalizaciji onoga što je zajedničko dobro građana Crne Gore.

Isto važi za ugalj i rudnike – to su resursi od strateškog značaja, koji su kroz decenije eksploatacije i ulaganja u infrastrukturu finansirani od strane države, a ne opštinskih budžeta. Lokalna uprava Pljevalja nije gradila Termoelektranu, nije eksploatisala rudnike na sopstveni rizik, niti ima stručne kapacitete da upravlja takvim kompleksnim energetskim sistemima.

Što se tiče vode i šuma, one su pod režimom javnog dobra, sa složenim sistemom koncesija, zaštite prirode i održivog korišćenja. Prenošenje vlasništva ili upravljanja opštinama, u političkom okruženju bez kontrole i sa partijskim zapošljavanjem kao osnovnom kadrovskom politikom, značilo bi potpuno razaranje sistema.

Posebno je apsurdna ideja da neka opština postane vlasnik vinograda Plantaža ili Aerodroma Podgorica, jer bi to bio presedan bez osnova čak i u najrazvijenijim decentralizovanim državama svijeta.

Na kraju, svi kapitalni energetski i privredni objekti u Crnoj Gori izgrađeni su u vremenu SFRJ, zahvaljujući ulaganjima s državnog i republičkog nivoa, kroz doprinose građana iz cijele tadašnje države. To nisu objekti opština, već rezultat zajedničkog nacionalnog napora.

Zato je ova inicijativa, umjesto ozbiljnog pokušaja decentralizacije, u stvari politička diverzija, dizajnirana da proizvede krizu, ucjene i razgradnju sistema. Ona ne dolazi iz želje za boljim upravljanjem, već iz čistog političkog revanšizma i obračuna oko partijskih pozicija.

Decentralizacija se ne gradi konfiskacijom državnih resursa, već kroz jasne mehanizme preraspodjele prihoda, ulaganja u lokalni razvoj i poštovanje državnog suvereniteta. U suprotnom, ono što se naziva decentralizacijom postaje alat za dezintegraciju države. A to nijedna ozbiljna država, niti članica EU, ne bi dozvolila.