Sveti Stefan, zbog nekontrolisane gradnje, na listi najugroženijih lokaliteta u Evropi

Paštrovska gora i Sveti Stefan sa Miločerskim parkom na listi su najugroženijih spomenika i lokaliteta baštine u Evropi za 2023 godinu.

Ugroženih 11 lokaliteta baštine su ušli u uži izbor odlukom međunarodnog Savjetodavnog panela sačinjenog od eksperata iz oblasti istorije, arheologije, arhitekture, konzevacije, projektne analize i finansija. Nominacije za program 7 Most Endangered su podnijete od organizacija članova, pridruženih organizacija ili individualnih članova Europa Nostre iz cijele Evrope kao i članova European Heritage Alliance.

Jedna od glavnih prijetnji po kulturni pejzaž Svetog Stefana i Miločerskog parka jeste nekontrolisanja gradnja turističkih kapaciteta i nekretnina za prodaju na samoj teritoriji ovog lokaliteta.

Pripadnici lokalne zajednice ukazivali su godinama unazad da je bilo nelegalne gradnje u okviru lokaliteta, uprkos izuzetnoj kulturnoj i prirodnoj vrijednosti Svetog Stefana.

„Samom ostrvcetu Svetom Stefanu pristup je dozvoljen jedino gostima i osoblju turističkog rizorta. Ovo znači da su mještali izgubili njihovo pravo da učestvuju u njihovoj sopstvenoj kulturi. Kultura na Svetom Stefanu je uključivala i kulturno nasleđe i kulturne prakse ljudi, naročito društvena okupljanja radi folklornih predstava i drugih sličnih događaja“, navodi se na sajtu.

Sveti Stefan, sa Miločerskim parkom, predstavlja kulturnu baštinu ljepote bez presedana i smatra se jednim od simbola Crne Gore.

Sveti Stefan je utvrđeni grad iz 15 vijeka, sagrađen kao administrativni i kulturni centar regije Paštrovića. Ostrvce površine 1.2 hetkara, sa svojim kamenim kućama, četiri crkve, ulicama, pasažima, trgovima i dvorištima, spojeno je niskim mostom sa kopnom u neposredoj blizini Miločerskog parka.

Ovaj park se sastoji od ljetnje rezidencije jugoslovenske kraljevske porodice iz 1930-tih godina, uključujući nekoliko drugih objekata, dvije prelijepe plaže, francuski most iz 19 vijeka, kao i botaničku baštu, pejzažno projektovanu u francuskom klasičnom stilu.

Sveti Stefan Sveti Stefan (Foto: Pixabay)
Sredinom 1950-tih godina, imovina domicilnog stanovništva je eksproprisana ili konfiskovana radi izgradnje grad-hotela na Svetom Stefanu. Ovaj turistički rizort je bio veoma uspješan 1970-tih i 1980-tih godina, privlačeći bogate i slavne. Danas, medjutim, pretjerani razvoj hotelskog kompleksa postao je prijetnja.

Jedna od glavnih prijetnji po kulturni pejzaž Svetog Stefana i Miločerskog parka jeste nekontrolisanja gradnja turističkih kapaciteta i nekretnina za prodaju na samoj teritoriji ovog lokaliteta.