Novo zatvaranje pregovaračkih poglavlja krajem sljedeće sedmice

Crna Gora bi sljedeće sedmice trebalo da napravi još jedan značajan korak ka punopravnom članstvu u Evropskoj uniji, ukoliko države članice procijene da su ispunjeni potrebni uslovi za nastavak zatvaranja pregovaračkih poglavlja. No, prema nezvaničnim saznanjima Pobjede, međuvladina konferencija predstavnika naše države i Evropske unije umjesto 22. septembra, biće održana nekoliko dana kasnije.

Prema informacijama iz Savjeta Evrope, prvobitno najavljeni termin pomjeren je zbog zasijedanja Savjet EU za opšte poslove (GAC), kao i Radne grupe za proširenje i pristupne pregovore. GAC će se tog dana baviti izvještajima o vladavini prava kako zemalja članica, tako i kandidata. S obzirom na izuzetan značaj i aktuelnost te teme u samoj Uniji, o njoj će govoriti najviši zvaničnici Evropske komisije, komesar za demokratiju, pravosuđe, vladavinu prava i prava potrošača Majkl Mekgrat, te komesarka za proširenje Marta Kos. Njih dvoje će detaljno obrazložiti dokumente o stanju u oblasti vladavine prava koji su usvojeni još u julu ove godine.

Zbog toga su svi drugi sastanci – uključujući međuvladinu konferenciju na kojoj će bi Crna Gora trebalo da zatvori više poglavlja – pomjereni za naredne dane.

Prema ranijim informacijama našeg lista iz Vlade, poglavlja koja su do sada figurirala kao mogući kandidati za zatvaranje su 12, 14, 18 i 19, ali je Delegacija Evropske unije nedavno ukazala i na napredak u ispunjavanju završnih mjerila za Poglavlje 17 – Ekonomska i monetarna unija.

PET POGLAVLJA

Poglavlje 12 odnosi se na bezbjednost hrane, veterinarsku i fitosanitarnu politiku koje moraju biti usklađene sa strogim standardima EU u proizvodnji i prometu hrane, ali i u oblastima zdravlja životinja i biljaka. Njegovo zatvaranje zahtijeva uspostavljanje sistema inspekcijskog nadzora, odgovarajućih laboratorijskih kapaciteta i graničnih kontrolnih punktova što podrazumijeva posebnu opremu i obučenost.

Saobraćajna politika iz Poglavlja 14 obuhvata drumski, željeznički, pomorski i vazdušni saobraćaj, kao i pravila koja omogućavaju slobodno kretanje ljudi i robe na jedinstvenom evropskom tržištu. Riječ je o oblasti koje je bilo tehnički spremno još u julu, ali je njegovo zatvaranje tada blokirala Hrvatska, otvarajući pitanje kabotaže, odnosno prava prevoznika iz jedne države da obavljaju prevoz unutar druge države. To je rezultiralo višednevnim protestima crnogorskih prevoznika koji su obustavljeni kada je država uspjela da obezbijedi određeni broj dozvola za prevoz. S druge strane, ovakav potez susjedne države može se povezati i sa neriješenim bilateralnim pitanjima o kojima su pregovori nastavljeni ovog mjeseca. Naime, Hrvatska već više od godinu i po iz istih razloga blokira Poglavlje 31 – Vanjska, bezbjednosna i odbrambena politika.

Među poglavljima spremnim za zatvaranje je i Poglavlje 18 o statistici, na osnovu kojeg crnogorski statistički sistem mora imati usklađenu metodologiju i pravila sa Eurostatom. 

Konačno, Crna Gora se može nadati i zatvaranju Poglavlja 19 – Socijalna politika i zapošljavanje, koje se odnosi na radno pravo, zaštitu i bezbjednost na radu, te borbu protiv diskriminacije, politiku zapošljavanja i sistem socijalne zaštite. 

Uz ova četiri, „na stolu“ bi se moglo naći i Poglavlje 17 o ekonomskoj i monetarnoj politici. Naime, Delegacija EU nedavno je saopštila da naša zemlja dobro napreduje u ispunjavanju mjerila u ovoj oblasti. 

Pa, ipak, kao i u ranijim slučajevima, broj poglavlja koja će biti zatvorena na sljedećoj međuvladinoj konferenciji ostaće praktično potpuna nepoznanica skoro do posljednjeg dana. Tako pojedini mediji već „licitiraju“ da će sljedeće sedmice biti zatvoreno najviše dva poglavlja, i to 18 i 19. Ishod će zavisiti od procjene država članica EU i postizanja saglasnosti u okviru Savjeta.

Posljednja međuvladina konferencija održana je 14. jula, i tada su zatvorena poglavlja 8 – Konkurencija i 29 – Carinska unija. Time je broj privremeno zatvorenih poglavlja povećan na 18 od ukupno 33. Obraćajući se novinarima nakon sastanka, premijer Milojko Spajić je kazao da je Crna Gora prešla „više od polovine puta“, dok je evropska komesarka za proširenje Marta Kos ocijenila da zatvaranje tih poglavlja donosi konkretne koristi građanima i privredi. 

UBRZANI PLAN ZA CRNU GORU

Naš list je ranije, pozivajući se na izvore iz vrha Evropske komisije, objavio da EU priprema novi, ubrzani plan za završetak pregovora sa Crnom Gorom. On predviđa zatvaranje svih preostalih pregovaračkih poglavlja do kraja godine, kao i pripremu prve verzije Ugovora o pristupanju do kraja ovog mjeseca.

Povod ovakvim izjavama bile su poruke sa hitnih konsultacija pet stalnih predstavnika ključnih država članica EU povodom političkih i društvenih dešavanja u Crnoj Gori. Prema izvorima Pobjede, tada je ocijenjeno da se naša zemlja suočava sa pojačanim hibridnim uticajem iz zemalja regiona, čiji bi cilj mogao biti usporavanje njenog evropskog puta. 

Kada je riječ o ugovoru o pristupanju Crne Gore EU, 21. septembra zasijedaće Ad hok radna grupa za nacrt ugovora za pristupanje Crne Gore EU. Njen rad je znatno intenziviran posljednjih sedmica, i grupa se od početka septembra redovno sastaje svakog ponedjeljka. 

Podsjećamo, formiranje posebnog tijela zaduženog za izradu budućeg ugovora, odobrili su ambasadori država članica EU 22. aprila, dok je Savjet EU u maju formalno uspostavio tu radnu grupu zaduženu za pripremu ugovora i pratećih pravnih akata. Tim dokumentima biće definisani uslovi članstva Crne Gore, mogući prelazni periodi, institucionalna pitanja, finansijske obaveze i zaštitne klauzule.

ZAHTJEVI EVROPSKOG PARLAMENTA

Bez obzira na ishod septembarske međuvladine konferencije, za dalji tok pregovora će od posebnog značaja biti inicijativa Evropskog parlamenta o napuštanju jednoglasnog odlučivanja u pojedinim fazama pristupnog procesa.

Naime, najviši zakonodavni dom EU je 11. marta usvojio Rezoluciju o strategiji proširenja EU, kojom je zatražen prelazak na odlučivanje kvalifikovanom većinom prilikom otvaranja i zatvaranja pregovaračkih klastera i poglavlja. Time bi se ukinuo aktuelni model korištenja veta, gdje samo jedna država članica može blokirati cijeli proces pristupanja praktično na neodređeno vrijeme.

Prema izvještajima iz Savjeta Evrope i EP, o ovim izmjenama će posebno biti riječi na Kolegijumu evropskih komesara zakazanom za 30. septembar. Naime, ovo tijelo EK bi tada trebalo da obrazloži finalnu verziju izmijenjenih pretpristupnih politika, koje treba da pokažu na koji način EU mora prilagoditi svoje institucije, budžet i politike budućem proširenju.

Rasprava lidera EU o strateškim ciljevima i novoj politici proširenju planirana je za 15. oktobar, a pratiće je usvajanje dokumenta kojim će biti definisani novi uslovi u pristupnim pregovorima. U slučaju ukidanja veta, Crna Gora bi rasterećenija ušla u finale zatvaranja preostalih pregovaračkih poglavlja koji su planirani do kraja godine, a sve sa ciljem da naša zemlja postane članica EU 2028. godine.

Izvor: Pobjeda