Koncesiju za detaljna geološka istraživanja i eksploataciju metalične mineralne sirovine cinka i olova na ležištima ,,Šuplja stijena“, ,,Đurđeve vode“, ,,Paljevine“ i ,,Ribnik“ u Pljevljima dobio je MiH Metal Development. Riječ je o konzorcijumu koji čine kompanije MIH GmbH iz Horstmara (vodeći član), BH holding i Kamena dolina iz Sarajeva i Duemo LTD iz Nikozije.
Ministarstvo energetike i rudarstva saopštilo je da su na javni poziv raspisan 19. juna 2026. godine stigle, osim od pobjedničkog konzorcijuma koja je dobila 100 bodova, još dvije ponude koje su odbijene.
– Ponuda konzorcijuma (čine ga IC Ictas Insaat Sanayi ve Ticaret A.S, Tethys Teknoloji inovasyon danismanlik ve Ticaret anonim sirketi i Global industrial solutions d. o. o. Bijelo Polje) odbačena je kao neispravna. Prema zapisnicima Tenderske komisije, utvrđeno je da treći član konzorcijuma (Global industrial solutions) nije dostavio potvrdu nadležnog organa lokalne uprave o izmirenju poreza i doprinosa kao ni dokaz da izvršni direktor nema obaveza po osnovu kazni u prekršajnom postupku. Takođe, utvrđeno je da kompletna ponuda nije bila uvezana na propisan način (tako da se onemogući naknadno mijenjanje ili ubacivanje djelova). Ponuda dosadašnjeg koncesionara Gradir Montenegra d. o. o. Pljevlja takođe je odbačena kao neispravna. Razlog je to što za predsjednika Odbora direktora Andrzeja Szaryja, koji ima svojstvo zakonskog zastupnika, nije dostavljeno uvjerenje Ministarstva pravde niti izjava o nepostojanju podataka o osuđivanosti u kaznenoj evidenciji, a ustanovljeno je i da ponuda nije bila uvezana u traženoj formi – navedeno je u obrazloženju.
Kompanija Gradir Montenegro je imala koncesioni ugovor za istraživanje i eksploataciju na tom području od avgusta 2006. godine do avgusta 2026. godine.
KONCESIONI AKT
Koncesioni akt za četiri ležišta je usvojila Vlada 23. aprila 2026. godine. U tom dokumentu navodi se da se rudonosno područje planine Ljubišnje, u okviru koga se nalaze ležišta cinka i olova ,,Šuplja stijena“ i ,,Đurđeve vode“, nalazi u sjevernom dijelu Crne Gore i istočnom dijelu Bosne i Hercegovine. Na potezu od Bobova do Čelebića na sjeverozapadu zahvata površinu od preko 100 kvadratnih kilometara, od koje teritorijalno pripada Crnoj Gori oko 40 kvadratnih kilometara.
Rudonosno područje ispresijecano je dubokim dolinama rijeka (Rijeka, Šklopotnica, Ćehotina i Draga), dok se u neposrednoj blizini nalaze i manji vodotoci Mjedenik, Ribnik i Koritnik. U koncesionom aktu se navodi da tokom dosadašnjeg rada u ležištu ,,Šuplja stijena“ nijesu zabilježeni značajniji problemi sa podzemnim vodama, a buduća eksploatacija površinskim kopom brdskog tipa omogućiće brzo ocjeđivanje kopa.
Mišljenjem Uprave za zaštitu kulturnih dobara od 16. septembra 2025. godine konstatovano je da u zahvatu ležišta nijesu evidentirana zakonom zaštićena kulturna dobra niti registrovani lokaliteti od značaja, uz obavezu poštovanja zakonskih procedura ako se dese slučajna arheološka otkrića. Prostor je obrastao šumom, bez obradivih površina, privatnih posjeda ili stambenih objekata koji bi bili ugroženi eksploatacijom.
KARAKTERISTIKE LEŽIŠTA
Prostor površine oko 6,1 kvadratni kilometar (610 hektara) za koji se dodjeljuje nova koncesija definisan je na osnovu Geodetskog elaborata i Tehničkog izvještaja preduzeća Geo Friends iz Podgorice.
Ukupne geološke rezerve polimetalične sulfidne rude u sva četiri ležišta iznose približno 17,14 miliona tona rude. Shodno utvrđenim rezervama i planiranoj proizvodnji visokoprocentne rude od 500.000 tona godišnje, koncesionim aktom odobravaju se detaljna geološka istraživanja i eksploatacija na 20 godina.
Ležište ,,Šuplja stijena“ je najznačajniji dio kompleksa sa tri izdvojena rudarska revira (Istočna struktura, Stara jama i Zapadna struktura). Od 1954. do 1987. godine tu je proizvedeno 3,95 miliona tona rude (sa sadržajem 1,72 odsto olova i 4,73 odsto cinka), od koje je flotacijom dobijeno 76.687 tona koncentrata olova i 299.890 tona koncentrata cinka. Površinskom eksploatacijom u periodu 1996-2000. godine otkopano je dodatnih 283.000 tona rude. Nakon ponovnog pokretanja 2010. godine, do 2024. godine eksploatisano je oko 7,25 miliona tona rude, uz proizvodnju 171.000 tona koncentrata cinka, 47.000 tona koncentrata olova sa srebrom i 36.000 tona kolektivnog koncentrata.
,,Đurđeve vode“ nalaze se oko 600 metara južno od ,,Šuplje stijene“. Istraživanja su započeta 1958. godine, a intenzivirana 1960. Dubinskim bušenjem istražen je nivo VIII, a dodatna obimna istraživanja (uključujući preko 3.000 metara bušenja i brojne laboratorijske analize) izvedena su 2018. godine. Ovjerene geološke rezerve kategorije C1 iznose 1,18 miliona tona, sa prosječnim sadržajem 0,24 odsto olova, 1,02 odsto cinka i 12,90 grama po toni srebra.
Ležište ,,Paljevine“ pozicionirano je između ,,Đurđevih voda“ i ,,Ribnika“, povezano potkopom VIIIa sa ,,Šupljom stijenom“. Proračunate geološke rezerve iznose oko 137.000 tona rude, sa sadržajem 0,94 odsto olova, 4,59 odsto cinka i 0,12 odsto bakra, uz dodatno procijenjene perspektivne rezerve od oko 1,7 miliona tona.
Oko 1.500 metara jugoistočno od potkopa VIII u ,,Šupljoj stijeni“ nalazi se ležište ,,Ribnik“. Prema novijim geološkim radovima (2021-2023) ukupne procijenjene geološke rezerve iznose oko 1,4 miliona tona rude (sa sadržajem 1,09 odsto cinka, 0,51 odsto olova i 12,048 grama po toni srebra), od čega bilansne rezerve čine oko 719.000 tona rude (sa 1,50 odsto cinka, 0,67 odsto olova i 14,16 grama po toni srebra). U reonu Ljubišnje registrovana su i manja ležišta u Orljujaku, Ravnoj Gori i Kolijevci.
Ukupne eksploatacione rezerve za glavna ležišta (,,Šuplja stijena“ i ,,Đurđeve vode“) u okviru završne konture površinskog kopa iznose 7.036.345 tona rude, sa prosječnim sadržajem 2,73 odsto cinka, 0,95 odsto olova i 3,53 odsto ekvivalenta cinka. Kvalitet rude karakterišu povoljni sadržaji bez prisustva štetnih elemenata (poput arsena i kadmijuma) iznad graničnih vrijednosti koje bi mogle nepovoljno uticati na tehnološki proces. Srebro je takođe prisutno – srednji sadržaj u ,,Šupljoj stijeni“ iznosi oko 15,47 grama po toni, a u Đurđevim vodama 12,39 grama po toni.
Komisiji za koncesije Crne Gore žalbu na odluku ponuđači mogu dostaviti u roku od 15 dana.
Gradir Montenegro i ekološki incidenti
Kompanija Gradir Montenegro d. o .o. Pljevlja (u većinskom vlasništvu poljske kompanije ZGH iz Boleslawa) upravljala je rudarskim kompleksom na ,,Šupljoj stijeni“ i tokom dvodecenijskog rada bila je u fokusu javnosti ne samo zbog privrednog značaja i investicija, već i zbog ozbiljnih ekoloških incidenata.
Posebnu pažnju i alarm u javnosti izazvao je incident koji se desio 23. juna 2025. godine (otkrili su ga članovi SRK ,,Lipljen“) kada se na dnu flotacijskog jalovišta otvorio ponor (kaverna) koji je „isisao“ kompletno flotaciono jezero. Ogromne količine šljake, rudnog mulja, opasnih hemikalija i otpadnih voda izlile su se u rijeku Ćehotinu, izazivajući drastičnu degradaciju i zamućenje izvorišta pitke vode Badanj. Zbog prekograničnog karaktera toka Ćehotine ka Drini, upozorenja su bila izdata i u Bosni i Hercegovini. Iako je Ministarstvo energetike i rudarstva saopštilo nakon incidenta da se šupljina otvorila usljed „više sile“ (iznenadne geološke pojave), a Osnovno državno tužilaštvo u Pljevljima tek u junu ove godine donijelo je odluku da nema elemenata krivične odgovornosti.
Dodatni udarac za reputaciju kompanije desio se kada su mediji (dnevni list Vijesti) objavili da je Gradir Montenegro godinama od Agencije za zaštitu životne sredine skrivao činjenicu da prilikom eksploatacije stvara opasni otpad – kisjelu jalovinu, izbjegavajući plaćanje eko-naknade po tom osnovu. Nakon što je Agenciji greškom dostavljen izvještaj namijenjen Monstatu, ta ustanova je 1. juna 2026. godine pokrenula ispitni postupak i obračunala ekološku taksu Gradir Montenegru koja samo za prošlu godinu iznosi oko 45 miliona eura (za 291,27 miliona kilograma kisjele jalovine), uz poziv kompaniji da se izjasni o stvaranju opasnog otpada za prethodnih devet godina.
POBJEDA
Komentari čitalaca 0
Podijelite mišljenje i ocijenite komentare drugih čitalaca.