DRI: Negativne ocjene Ministarstvu zdravlja, za milione eura nema potpune dokumentacije

Revizori nijesu mogli utvrditi koliko je od 3,63 miliona eura, uplaćenih u decembru 2025. godine, zaista potrošeno za unapređenje zdravstvenog sistema. Ministarstvo nema potpune evidencije imovine i obaveza, a utvrđene su i nepravilnosti u obračunu zarada, kontrolama, finansiranju NVO i nadzoru nad zdravstvenim ustanovama.

Državna revizorska institucija (DRI) dala je negativno mišljenje na godišnji finansijski izvještaj i pravilnost poslovanja Ministarstva zdravlja za 2025. godinu, ocjenjujući da su utvrđene nepravilnosti toliko značajne i rasprostranjene da utiču na pouzdanost finansijskog izvještavanja i zakonitost poslovanja institucije nadležne za jedan od najvažnijih sistema u državi.

U izvještaju posebno se izdvaja upravljanje novcem namijenjenim projektu „Jačanje sistema zdravstva u Crnoj Gori“, koji se realizuje preko Programa Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP). Ministarstvo, na čijem čelu je Vojislav Šimun, je toj organizaciji do kraja prošle godine prenijelo ukupno 8,23 miliona eura, ali revizori nijesu imali pristup cjelokupnoj izvornoj finansijskoj, tenderskoj i ugovornoj dokumentaciji koja bi omogućila nezavisnu provjeru trošenja sredstava.

Osim toga DRI je ukazala na nedostatke u računovodstvenim evidencijama, unutrašnjim kontrolama, upravljanju državnom imovinom, obračunu zarada i naknada, kao i na izostanak standarda i normativa zdravstvenih usluga, čija je izrada ranije preporučena.

Jedan od značajnih nalaza odnosi se na dvije uplate izvršene tokom decembra 2025. godine, kada je Ministarstvo zdravlja UNDP-u prenijelo ukupno 3.633.000 eura za nastavak druge faze projekta „Jačanje sistema zdravstva u Crnoj Gori“.

“Taj iznos evidentiran je na računu za ostale transfere institucijama, iako se projekat odnosi na različite aktivnosti, uključujući razvoj i implementaciju Integrisanog zdravstvenog informacionog sistema, digitalizaciju zdravstvenih usluga, nabavku opreme i softverskih rješenja, kao i konsultantske usluge”, piše u izvještaju.

DRI je ocijenila da takvo evidentiranje ne odražava ekonomsku suštinu projektnih aktivnosti. Još značajnije, zbog nedostatka potpune dokumentacije nije bilo moguće utvrditi koliko je od prenesenih 3,63 miliona eura zaista realizovano do kraja 2025. godine, niti koliko je novca ostalo neutrošeno.

Revizori su ukazali na to da je novac prenesen neposredno pred kraj budžetske godine, dok je završetak projekta planiran za jun 2028. godine.

Prema podacima UNDP-a navedenim u izvještaju, do trenutka vršenja revizije ugovorene su projektne aktivnosti vrijedne 3.222.431 euro, dok su plaćanja dobavljačima i konsultantima iznosila 2.401.838 eura.

DRI je konstatovala i da joj nije omogućen neposredan pristup cjelokupnoj izvornoj dokumentaciji, jer je UNDP zauzeo stav da kao organizacija Ujedinjenih nacija ne podliježe reviziji crnogorske institucije.

„Na taj način nije obezbijeđen potpun i neposredan revizorski trag koji omogućava povezivanje prenesenih sredstava iz državnog budžeta sa konkretnim postupcima nabavki, ugovorenim obavezama, izvršenim isporukama, plaćanjima i ostvarenim rezultatima“, navodi se u izvještaju.

DRI upozorava da Ministarstvo, uprkos tome što je značajan dio operativnih aktivnosti povjerilo UNDP-u, zadržava odgovornost za oblast zdravstvene digitalizacije i ostvarivanje ciljeva projekta. Zato mu je preporučeno da jasno definiše uloge i odgovornosti svih uključenih strana, uspostavi dokumentovan sistem nadzora i redovno prati ugovorene aktivnosti, izvršena plaćanja i preostala sredstva.

Revizori su ukazali i na potrebu da se unaprijed definiše način upravljanja novcem i dokumentacijom ukoliko dođe do promjene modela implementacije prije završetka projekta.

Ukupni izdaci Ministarstva zdravlja u 2025. godini iznosili su 8.722.739,03 eura, a DRI je utvrdila materijalnost za finansijske izvještaje od 110.778,79 eura.

“Pogrešno evidentiranje 3,63 miliona eura višestruko premašuje taj prag i predstavlja jedan od ključnih razloga za negativno mišljenje. Dodatni problem predstavlja činjenica da Ministarstvo ne vodi potpune i ažurne računovodstvene evidencije imovine i obaveza. Podaci se u značajnoj mjeri oslanjaju na Glavnu knjigu Državnog trezora, dok se dio evidencija imovine vodi u Excel tabelama koje nijesu potpune i ne omogućavaju pouzdano utvrđivanje ukupnog stanja”, ističe se u izvještaju.

Zbog nedostatka odgovarajuće dokumentacije revizori nijesu mogli potvrditi stanje neizmirenih obaveza Ministarstva na dan 31. decembra 2025. godine.

„Utvrđeni nedostaci umanjuju potpunost i pouzdanost podataka o imovini i obavezama koji predstavljaju osnov za finansijsko izvještavanje Ministarstva“, upozorila je DRI.

Problematizovano je i izvještavanje o korišćenju tekuće budžetske rezerve, jer podaci o odobrenim preusmjeravanjima i izvršenim plaćanjima nijesu bili dovoljno usaglašeni da bi se pouzdano utvrdilo da li je i u kojem iznosu postojala obaveza iskazivanja tih sredstava na propisanom obrascu.

Ministarstvo je tokom godine preusmjerilo ukupno 209.044,09 eura budžetskih sredstava. Najveće preusmjeravanje odnosilo se na razvoj zdravstvenog turizma: od prvobitno planiranih 250.000 eura preusmjereno je 143.000 eura, odnosno 57,2 odsto planiranog iznosa. DRI je konstatovala da ta aktivnost nije realizovana u skladu sa planom.

DRI je istražila i način obračuna zarada, naknada i dodatnih angažovanja zaposlenih. Revizori su utvrdili da Ministarstvo nema interni akt kojim su jasno definisani kriterijumi za dodjelu varijabilnog dijela zarade, što otvara rizik od netransparentnog i neujednačenog odlučivanja.

“Tokom 2025. godine po osnovu varijabilnih dodataka isplaćeno je 31.072,76 eura bruto, odnosno 23.618,17 eura neto, kroz ukupno 110 isplata zaposlenima”, dodaje se u izvještaju.

DRI je utvrdila da su pojedini zaposleni više puta primali varijabilni dodatak, dok su određena lica u istom periodu ostvarivala pravo i na varijabilu i na naknade po osnovu dopunskog ili prekovremenog rada.

„Ministarstvo nema uspostavljen interni akt kojim bi bili definisani kriterijumi i način dodjele varijabilnog dijela zarade“, pojašnjava se u izvještaju.

Problemi su registrovani i u evidenciji radnog vremena, gdje su utvrđena odstupanja između elektronske evidencije prisustva i podataka korišćenih za obračun zarada i naknada.

Na analitičkoj kartici Ministarstva kod Poreske uprave na dan 31. decembra 2025. godine bila je iskazana pretplata od 3.938.858,89 eura, ali, kako objašnjava DRI, taj iznos ne odražava stvarno stanje zbog neusaglašenih podataka i izmjena obrazaca iz prethodnih perioda.

Izvještaji o obračunatom i plaćenom porezu na dohodak i doprinosima (IOPPD) za januar, februar, mart i april 2025. godine dostavljeni su sa zakašnjenjem, dok za period od maja do decembra nijesu dostavljeni.

Revizori su utvrdili i da je tokom godine zaključeno 56 ugovora o dopunskom radu, po kojima je isplaćeno 21.536,40 eura bruto.

“Pojedini ugovori zaključivani su retroaktivno, a njihova sadržina nije bila ujednačena u dijelu vremena i obima angažovanja”, otkrili su revizori.

Preporuka DRI je da Ministarstvo uvede jasne kriterijume za dodatne naknade, uspostavi pouzdanu evidenciju prisustva i uskladi poreske podatke sa stvarnim stanjem.

Nepravilnosti su zabilježene i u postupku plaćanja hotelskog smještaja zdravstveno-sanitarnih inspektora tokom ljetnje turističke sezone.

Prema nalazu DRI, Ministarstvo je kompaniji „Budvanska rivijera“ dvostruko platilo tri fakture iz septembra 2025. godine. Na taj način neosnovano je isplaćeno 6.753,31 euro, a do završetka revizije nijesu preduzete aktivnosti za povraćaj novca.

Problem je utvrđen i kod nabavke avio-prevoza. Od dobavljača „Zinza Group“ za istovrsne usluge nabavljene su karte u ukupnom iznosu od 23.756,04 eura, čime je premašen zakonski prag za jednostavne nabavke, bez sprovođenja odgovarajućeg postupka propisanog Zakonom o javnim nabavkama.

Revizori su ukazali i na nedostatke u dokumentaciji za službena putovanja.

“U pojedinim slučajevima dnevnice nijesu pravilno umanjivane za obezbijeđene troškove ishrane, putni nalozi nijesu blagovremeno sačinjavani, a izvještaji sa putovanja nijesu uvijek sadržali sve podatke o obavljenim aktivnostima”, ističe se u izvještaju DRI.

Ni evidencija korišćenja službenog goriva nije pružala potpunu mogućnost kontrole, jer prateća dokumentacija dobavljača nije sadržala registarske oznake vozila za koja je gorivo točeno.

“Ovi nalazi, posmatrani zajedno, ukazuju na slabosti u procedurama odobravanja, dokumentovanja i kontrole javne potrošnje”, ocijenili su revizori.

Novac za NVO planiran sa 1,20 eura

DRI je utvrdila ozbiljne nedostatke i u planiranju i raspodjeli sredstava namijenjenih projektima i programima nevladinih organizacija.

Za finansiranje NVO u budžetu Ministarstva za 2025. godinu bilo je opredijeljeno svega 1,20 eura, dok je dodatnih 232.242,97 eura naknadno obezbijeđeno preusmjeravanjem iz tekuće budžetske rezerve.

Takvo planiranje uticalo je na dinamiku sprovođenja postupaka raspodjele. Revizori su konstatovali da sredstva nijesu raspodijeljena u svim prioritetnim oblastima utvrđenim odlukama Vlade. U oblasti zaštite prava osoba sa invaliditetom raspodjela nije izvršena, dok je odluka o finansiranju projekata u oblasti borbe protiv bolesti zavisnosti donesena krajem novembra 2025. godine.

Dodatni problem odnosi se na 579.647 eura prenesenih UNDP-u za finansiranje programa u oblastima HIV/AIDS-a, tuberkuloze i malarije. U sporazumima nijesu bile obezbijeđene obaveze dostavljanja potpune dokumentacije o izboru krajnjih korisnika, kriterijumima raspodjele, dodijeljenim iznosima i realizovanim aktivnostima.

Zbog toga, prema nalazu DRI, nije bilo moguće u potpunosti provjeriti način raspodjele i opravdanost korišćenja tih sredstava.

Među nalazima koji prevazilaze pitanje finansijskog izvještavanja izdvaja se činjenica da Ministarstvo zdravlja do okončanja revizije nije donijelo standarde i normative medicinskih usluga na primarnom, sekundarnom i tercijarnom nivou zdravstvene zaštite.

Problem je poznat od ranije. DRI je u reviziji Fonda za zdravstveno osiguranje za 2021. godinu ukazala da novi standardi i normativi za sekundarni i tercijarni nivo nijesu doneseni, dok se raniji nijesu primjenjivali.

“Fond za zdravstveno osiguranje potom je Ministarstvu podnio inicijativu za njihovu izradu i usvajanje. Ipak, umjesto donošenja standarda i normativa, Ministarstvo je u februaru 2026. formiralo Komisiju za uvođenje standardnih operativnih procedura u zdravstveni sistem”, dodaje se u izvještaju.

DRI ocjenjuje da time u periodu obuhvaćenom revizijom nije otklonjen ranije utvrđeni rizik od neracionalnog trošenja sredstava za zdravstvenu zaštitu.

„Postojeće stanje predstavlja rizik za racionalno, ekonomično i transparentno planiranje i finansiranje zdravstvenih usluga, kao i za efikasnu kontrolu njihovog pružanja“, upozoravaju revizori.

Upozoreno je da nedostatak standarda otežava povezivanje stvarno pruženih zdravstvenih usluga sa njihovim finansiranjem kroz Integrisani zdravstveni informacioni sistem (IZIS).

DRI je preporučila Ministarstvu da bez daljeg odlaganja uredi ovu oblast, kako bi postojali pouzdani kriterijumi za planiranje, finansiranje i kontrolu zdravstvenih usluga.

Imovina, sudski sporovi i novac na posebnom računu

Revizija je pokazala i da dio novonabavljene opreme nije bio obuhvaćen popisom niti evidentiran u zbirnim popisnim listama. Riječ je o opremi vrijednoj 23.578,25 eura, dok za dio opreme ustupljene domovima zdravlja, u vrijednosti od 4.950 eura, nije obezbijeđena potpuna dokumentacija o primopredaji.

Ministarstvo nije imalo ni objedinjenu i ažurnu evidenciju sudskih i upravnih sporova koja bi omogućila sagledavanje potencijalnih finansijskih obaveza, vrijednosti zahtjeva i faze postupaka.

“U 2025. godini isplaćeno je 70.976,39 eura po osnovu ranijih obaveza proisteklih iz pravosnažnih sudskih odluka i troškova postupaka, ali potpuna dokumentacija o osnovu nastanka obaveza i izvršenim isplatama nije dostavljena revizorima. Poseban nalaz odnosi se na 734.974,37 američkih dolara koji su se krajem 2025. godine nalazili na posebnom deviznom računu Ministarstva kod CKB banke. Riječ je o povraćaju sredstava od Gavi Alliance nakon umanjenja cijene vakcina protiv COVID-19, u skladu sa sporazumom o opcionoj kupovini vakcina. Novac nije bio uključen u sistem upravljanja državnim novcem preko Konsolidovanog računa državnog trezora, iako se radilo o sredstvima kojima raspolaže budžetski korisnik. Ministarstvo se dva puta obraćalo Ministarstvu finansija radi instrukcija, ali prenos sredstava nije izvršen”, nagkašeno je u izvještaju.

DRI je preporučila da dvije institucije definišu način postupanja sa tim novcem i preispitaju potrebu daljeg postojanja posebnog računa.

Negativno mišljenje DRI ne odnosi se samo na pojedinačne greške u knjiženju ili dokumentaciji. Revizori su zaključili da priroda i rasprostranjenost utvrđenih nepravilnosti imaju materijalan i sveobuhvatan uticaj i na finansijske izvještaje i na pravilnost poslovanja Ministarstva.

Zbog toga su date preporuke koje obuhvataju računovodstvene evidencije, kontrolu projektnih sredstava, zarade i naknade, javne nabavke, upravljanje imovinom, finansiranje NVO, zdravstvene standarde i nadzor nad zdravstvenim ustanovama.

DRI je zatražila da Ministarstvo uspostavi potpun i pouzdan sistem finansijskih evidencija, dokumentuje kontrole i nadzore, obezbijedi transparentno upravljanje novcem i jasno definiše odgovornosti za realizaciju projekata.

Izvor: CdM