ANALIZA: Kako će kineske mjere za dekarbonizaciju uticati na potražnju za metalima

Obavezivanje na postizanje karbonske neutralnosti od strane većine zemalja svijeta do 2050. godine i Kine do 2060. predstavlja novu dimeziju u odnosu prema prirodi i ekonomskoj aktivnosti, a borba protiv globalnog zagrijevanja u narednim decenijama obilježiće ovaj vijek.

Piše: Goran ĐUKANOVIĆ
Kina, kao najveći svjetski emiter ugljen dioksida (CO2) iz fosilnih goriva, ali takođe i najveći svjetski proizvođač i potrošač većine metala, ima ključnu ulogu u ovoj misiji.Zato se smatra da je 2020. godina kjljučna i prelomna u postizanju cilja karbonske neutralnosti nakon što je kineski predsjednik Ši Điping obećao i obavezao se da će Kina postići karbonsku neutralnost (nulta emisija CO2) do 2060. godine i ograničiti dalji rast emisija do 2030, na sjednici generalne skupštine Ujedinjenih nacija u septembru 2020.
Sve neophodne promjene, prije svih u industrji i energetskom sektoru, potrebne da bi se dostigla karbonska neutralnost do 2060. rezultiraće velikim porastom potražnje za metalima i rastom cijena.
Uprkos tome, Kina je u istoj godini (2020) odobrila planove za izgradnju termoleketrana (ugalj kao sirovina) po najbržoj stopi od 2015.godine.Između 2021. i 2025. Kina će pustiti u rad termoelektrane ukupne snage 270 GW, a samo u ovoj godini 30 GW. U 2021. investicije u termoelektrane porasle su za 21,5% u odnosu na prethodnu godinu (blizu 10 milijardi USD).
Kako će onda država koja troši više uglja nego ostatak svijeta zajedno postići karbonsku neutralnost? Čini se da Kina, ali i neke druge države (Njemačka) neće žrtvovati ekonomski razvoj i rast BDP-a do neke razumne mjere kako bi ispunili obvezu smanjenja emisije gasova iz fosilnih goriva.Takođe su rat u Ukrajni i skup gas doprinjeli restartovanju termoelektrana i rudnika uglja i u Evropi i u Kini.
Termoelektrane treba da obustave rad do 2030. godine u zemljama članicama OECD i Evropskoj Uniji i do 2040. u ostatku svijeta, kako bi ispunili obavezu prema Pariskom ugovoru iz 2015 o smanjenju emisija CO2.
Termoelektrane (na ugalj) učetvuju sa oko 60% u ukupnoj proizvodnji električne nergije u Kini, a sa preko 1000 GW na Kinu otpada gotovo polovina svjetske proizvodnje iz termoelektrana. Zato će smanjenje proizvodnje iz termoelektrana biti glavni izazov za Kinu u nastojanju da postane karbonski neutralna do 2060. godine, usled niske cijene električne energije.
Ipak, u 2. kvartalu ove godine emisije CO2 u Kini su opale za 8% u odnosu na isti kvartal prošle godine, dok je proizvodnja struje iz termoelektrana opala za 4% u provoj polovini ove godine u odnosu na prošlu godinu, ali je ponovo porasla u julu i avgustu usled velike suše i smanjene proizvodnje iz hidroelektrana.Kineska vlada postepeno povećava cijenu uglja kako bi do 2025. godine cijena električne energije iz distributivne mreže bila povoljnija od cijene iz termoelekrana koje direktno snabdijevaju fabrike aluminijuma,a koja je do nedavno bila znatno niža.

Emisija CO2 uzrokuje globalno zagrijevanje

Procjenjuje se (The World in Data) da će do kraja ovog vijeka prosječna temperature na Zemlji porasti između 4,1 i 4,8 stepeni C ukoliko ne bi bilo nikakvih mjera za smanjenje emisije CO2.A sa važećim, trenutnim mjerama tempratura će porasti za 2,8 – 3,2 stepeni C.Da bi se rast temperature ograničio na 1,5 stepen C, što je cilj i dogovor po Pariskom sporazumu iz 2015.
godine, emisije CO2 moraće da se smanjuju za 15% godišnje svake godine do 2040. godine a da se nakon toga ne povećavaju.Rast temperature do danas, u odnosu na predindustrijsko vrijeme (1850 – 1880.) iznosi 1.1 stepen C.

Kina je doprinjela skoro cjelokupnom povećanju emisije CO2 u svijetu između 2019. i 2021.Relativno malo smanjenje emisija u Sjedinjenim državama i Evropskoj uniji nije moglo da kompenzuje rast u Kini, prema podacima Global Energy Review.
U 2021. kineska emisija CO2 porasla je na 11,9 milijardi tona, što je otprilike trećina ukupne svjetske emisije CO2.Kina je pretakla SAD u emisiji CO2 2006. godine i od tada je najveći svjetski emiter. Emisija CO2 u Kini se utrostručila između 2000. i 2019.U međuvremenu emisije CO2 su opale u SAD i EU.

Obnovljivi izvori energije uslov za dekarbonizaciju

Proizvodnja električne energije za metalsku industriju je najveći izvor emisje CO2 u Kini pa će dekarbonizacija energestkih izvora, zamjenom uglja (termoelektrana) sa obnovljivim izvorima energije dati presudan doprinos smanjenju emisje CO2 u budućnosti.Takođe će nove tehnologije u cilju smanjenja CO2 iz postojećih termoelektrana i veće korišćenje recikliranog metala dodatno doprinijeti smanjenju emisije CO2.
Kina planira da instalira 100 GW snage solarnih panela i 56 GW iz vjetrogeneratora u ovoj godini, a cilj je da do 2030. godine bude u upotrebi 1200 GW iz energije vjetra i sunca.

Emisija CO2 iz fosilnih goriva u svijetu porasla je za 5,3%, na 37,9 milijardi tona u 2021. godini, nakon što se globalna ekonomija oporavila od Covid 19 krize tokom 2020, a istovremeno porasla proizvodnja struje iz termoelektrana.
Na ugalj (termoelektrane) otpada preko 40% ukupnih emisija CO2 u 2021. dostigavši novi rekord od 15,3 milijardi tona.Emisije iz prirodnog gasa porasle su znatno iznad nivoa iz 2019. i dostigle 7,5 milijardi tona, a emisije iz nafte i naftnih derivata sa 10,7 milijardi tona bile su znatno niže nego u 2019. zbog još uvijek manje transportne aktivnosti u odnosu na 2019, prije svega u avio sektoru.

Nedavno istraživanje je pkazalo da bi emisije CO2 iz energetskog sektora u Kini mogle da dostignu maksimum već do 2024. godine, a nakon toga da se smanjuju za 150 miliona tona godišnje uprkos rastu potražnje za električnom energojom.

Porastu CO2 emisija u svijetu na predpandemijski nivo najviše je doprinjela Kina sa 750 milion tona većom emisijom izneđu 2019. i 2021.
Porast emisija tokom ove dvije godine u Kini nadmašio je ukupno smanjenje emisija u svijetu, bez Kine.

Tako su emisije CO2 u SAD bile niže za 4 % u 2021. u odnosu na 2019, a u Evropskoj uniji 2,4%.U Japanu emisije su opale za 3,7% u 2020. i porasle za manje od 1% u 2021.

Kina se obavezala da poveća proizvodnju iz obnovljivih izvora energije na 20% ukupne proizvodnje do 2025. i 25% do 2030.Takođe i da do 2030. ima kapacitet elektrana na sunce i vjetar od 1200GW.

Potražnja za sekundarnim aluminijumom u Kini ( zahtijeva 5% potrošnje energije u odnosu na primarni aluminijum) će rasti u budućnosti usled proklamovanog ograničenja proizvodnje primarnog aluminijuma (na 45 miliona tona godišnje).

Izvor energije za proizvodnju aluminijuma mora da se mijenja

Upotreba uglja za proizvodnju električne energije za proizvodnju primarnog aluminijuma u Kini postepeno se smanjuje ali i dalje učestvuje sa oko 70% u ukupnoj proizvodnji aluminijuma.
Aluminijumska industrija značajno doprinoski karbonskom otisku u Kini sa oko 5% od ukupnih emisija CO2.

Proizvodnja primarnog aluminijum u Kini je blizu 60% ukupne svjetske proizvodnje.Zbog velikog udjela energije iz termoelektrana (uglja) u proizvodnji kineske elektrolize u prosjeku emituju 12,7 t CO2 / t Al.Svjetski prosjek 10,3 tona/t Al.

Energija iz zasebnih termoelektrana koje direktno snabdjevaju fabrike /elektrolize biće postepeno zamijenjna obnovljivim izvorima energije i energijom iz distributivne mreže u kojoj će takođe rasti i dominirati obnovljivi izvori nakon 2025. a cijena energije iz mreže će postati niža od energije dobijene iz termoelektrana.

Do 2045. obnoviljivi izvori energije u Kini biće najveći izvor električne energije za proizvođače primarnog aluminijuma, od čega će najviši udio imati energija sunca.

Kineseke vlasti potstiču proizvožđače aluminijuma da sele svoje elektrolize na jugozapad Kine u region bogat hidroenergijom i da koriste jeftinu energiju iz mreže koja potiče većim dijelom od hidroenergije i energije vjetra i sunca.

Da bi ispunila cilj karbonske neutralnosti do 2060. i dostigla 1,5 stepeni C, granicu rasta temperature, Kina će morati da smanji emisiju CO2 za 85% u odnosu na emisije iz 2020.Energija dobijena iz termoelektrana sagorijevanjem uglja treba da opada po stopi od 7% godišnje do 2050. i biće glavni izazov u postizanju karbosnke neutralnosti.

Potražnja za aluminijumom u svijetu će značajno porasti

Aluminijumska industrija u svijetu mora smanjiti emisiju CO2 za 77% do 2050. kako bi ispunila uslove i ciljeve za karbonsku neutralnost do 2050, uglavnom prelazom na obnovljive izvore energije, navodi se u izvještaju Međunarodnog aluminijumskog instituta (IAI).
Potražnja za aluminijumskim poluproizvodima će porasti za 80% na 180 miliona tona do 2050. a na dobru potražnju uticaće i potražnja u sektorima koji imaju obavezu da smanje emisiju CO2, poput auto industrije, ’’zelene’’ zgrade i električne instalacije i kablovi.
Posebno snažna potražnja biće za zelenim aluminijumom u budućnosti i dostići će 90 – 100 % ukupne potražnje za aluminijumom do 2050.
Ali aluminijumska industrija mora naći način da smanji emisju CO2 sa sadašnjih oko 1,1 milijardi tona (2% ukupnih svjetskih emisija CO2 iz fosilnih goriva), na 250 miliona tona do 2050, prema IAI.U slučaju da ne bude mjera za smanjenje emisije CO2 ona bi porasla na 1,6 milijardi tona do 2050.
Svjetska potražnja za primarnim aluminijumom porašće za 50% do 2050. i dostići će 107,8 miliona tona, prema izvještaju European Aluminium Vision 2050.

Najveća potražnja za aluminijumom doći će iz auto industrije (prije svega za električna vozila) od 55%, zatim građevinske industrije i konstrukcije ( 28%) i ambalaža i pakovanja (25%).

Bakar, aluminijum, nikal i kobalt su metali koji će imati najveću potražnju u procesu dostizanja karbonske neutralnosti.

Nema sumnje da će i proizvodnja i potražnja za aluminijumom rasti iznad prosjeka tokom ove i naredne decenije (do 2040) a naročito recikliranog, sekundarnog aluminijuma, odnosno zelenog aluminijuma (i primarnog i sekundarnog).
Nove elektrolize će biti izgrađene / premještene u regione koji obiluju obnovljivim izvorima energije (zelene energije) dok će postojeće elektrolize biti snabdijevane zelenom energijom iz mreže,a termoelektrane će se postepeno zatvarati.
Proći će još nekoliko godina prije nego tranzicija na karbonski neutralnu strategiju dobije na zamahu, najvjerovatnije nakon 2025. godine. Potražnja za aluminijumom, bakrom, niklom i ostalim metalima biće takva da će se stvoriti deficit u produženom trajanju na tržištu, koji će rezultirati porastom cijena.

Bolja vremena za aluminijusmku industriju dolaze nakon godina i decenija stagnacije i relativno niskih cijena.

(Autor je analitičar i konsultant za energetiku i metalsku industriju)

Tekst je kratak rezime prezentacije koju je autor imao na AFSA Aluminium konferenciji u Kejptaunu, Južna Afrika, 26. oktobra ove godine.

Provjerite slična mjesta

Reagovanje Telekoma: Sindikat ne osjeća bilo kakvu odgovornost

Tendencioznim ili namjerno pogrešnim tumačenjem Zakona o štrajku, rukovodstvo Sindikata već 20 dana svjesno pokušava …