Udarne vijesti
Viele Euro Geldscheine

Riječ autoriteta: Lična korist i korupcija jedini su motivi za CG ekonomsko državljanstvo

Tokom šesnaest godina od sticanja nezavisnosti 21. maja 2006, u Crnoj Gori je državni dug sa 700 miliona, odnosno 32,6 odsto bruto-domaćeg proizvoda (BDP) porastao na preko četiri milijarde eura ili 83,3 odsto BDP-a. Porastu javnog duga doprinijela su i zaduživanja na Istoku, poput kineskog kredita za izgradnju dijela auto-puta. Investicioni bum koji je uslijedio nakon sticanja nezavisnosti doveo je dominantno ruske investitore, koji su oko milijardu eura uložili u nekretnine i još oko 500 miliona u turizam. Kina je dominirala 2020. kao najveći investitor u Crnoj Gori sa 70 miliona direktnih investicija, ali je konkretna ulaganja Centralna banka Crne Gore označila tajnim.

Kapital koji dolazi iz autoritarnih režima, a koji karakteriše nedostak transparentnosti, odgovornosti i tržišne orijentacija, čime se degradira vladavina prava i stimuliše korupcija u zemljama primaocima, vašingtonski Centar za međunarodno privatno preduzetništvo definiše terminom “korozivni kapital“.

Osim Rusije, koja je i pored pogoršanih političkih odnosa među vodećim investitorima u Crnoj Gori, tu su i Kina, Turska, Azerbejdžan, Ujedinjeni Arapski Emirati. Iz zapadnih zemlja dolazi oko trećina stranih investicija.

Država je i dodjelom ekonomskih državljanstava pokušala da privuče strane investitore što je izazvalo zabrinutost Brisela s obzirom na to da je Crna Gora najozbiljniji kandidat sa Zapadnog Balkana za ulazak u Evropsku uniju.

Vladimir Gligorov, saradnik Bečkog instituta za međunarodne ekonomske studije, upozorava u razgovoru za Radio Slobodna Evropa (RSE), da ovaj tip državljanstava u sebi sadrži motiv “lične koristi”.

Na zahtjev Brisela nova Vlada Dritana Abazovića najavila je ukidanje ekonomskih državljanstava do kraja godine. Jesu li veći benefiti ili šteta od ovog projekta koji je uveden u vrijeme Vlade Demokratske partje socijalista Mila Đukanovića, ali i zadržan nakon promjene vlasti Vlade Zdravka Krivokapića?

Gligorov: Sistem ekonomskog državljanstva postoji i u drugim državama. Za migrantske zemlje poput Australije ili Kanade to možda i ima nekog smisla, ali za Balkan nema.

U balkanskim zemljama kupovina državljanstva je sredstvo kako biste obavili neke lične poslove, poreske ili neke druge prirode. Ne mislim da je dobro niti da ima smisla. Lična korist i korupcija jedini su motivi za ekonomsko državljanstvo. A tu nema koristi za državu.

Poslednjih sedam godina učešće kapitala u Crnoj Gori iz zemalja koje list Ekonomist klasifikuje kao demokratije rapidno se smanjio, dok se, u istom periodu, povećao udio kapitala iz autoritarnih i hibridnih režima. Kako gledate na ovakav trend?

Gligorov: Uglavnom je riječ o tome što su ulaganja iz razvijenih zemalja i posebno EU, u najvećoj mjeri usmjerena na industriju i različite usluge, a manje na ulaganja u infrastrukturu i slične, uglavnom državne poslove. Tako da je problem, s jedne strane sektorski, a s druge, isplativosti ulaganja s obzirom na rizik.

Sektorski, u smislu ulaganja u infrstrukturu i poslove vezane za državu. Tu je često reč o suverenim kreditima ili ulaganjima koja su ugovorno vezana za državu, kroz garancije ili subvencije ili na neki sličan način. To obično nisu ulaganja koja će doći iz privatnog sektora EU.

Drugo pitanje je rizičnost, s obzirom da je u nemalom broju balkanskih zemlja velika politička neizvjesnost. Takođe, velika je i korupcija što, naravno utiče na privlačnost ili isplativost stranih ulaganja.

Osim toga na Balkanu imate i dosta nominalno privatnih ulaganja iz inostranstva koja su u stvari preko “poreskih rajeva”. Tako da se čak i ne zna u kojoj mjeri su to strana ulaganja, a u kojoj takozvana turistička, što će reći domaća koja dolaze kao strana preko “poreskih rajeva“.

Koliko su opasnosti za državu prozapadne orjentacije poput Crne Gore ulaganja država koje ne pripaduju tom vrjednosnom sistemu, poput Kine i Rusije, Azejberdžana i koliko je prodoru ove vrste kapitala doprinijela destimulativna politika proširenja Evropske unije?

Gligorov: Jednim dijelom sigurno jeste posledica politike EU, ne toliko što je proširenje usporeno već više zbog regionalnog pristupa EU čitavom području Zapadnog Balkana gdje je postojala i još uvek postoji preferencija za regionalnim projektima.

Sa stanovišta sektorskiih ulaganja, kada je reč o industriji ili poslovima vezanim za industriju, tu je područje Zapadnog Balkana relativno malo. Vi nemate značajniju firmu iz EU koja bi ulagala u to područje jer je neizvesno i politički i sa stanovišta bezbednosti i korupcije.

RTCG/RSE

Detalji bizniscg

Provjerite slična mjesta

Ministarstvo: Šinavatra nelegalno gradio, slijedi rušenje

Ministarstvo ekologije, prostornog planiranja i turizma odbilo je žalbu kompanija “Global TS Montenegro”, naturalizovanog Crnogorca …